شهروندان از شهرداری‌ها فعالیت‌های «فنی و فرهنگی» می‌خواهند

عصر جنوب – asrejonoob.ir: زمانی که ایده تأسیس «بلدیه» در کشور جرقه خورد، سرفصل اقدامات تحت کنترل چند مورد بیشتر نبود که البته اعم آن نظافت معابر و اهمیت به زیبایی شهر و نگهداری از بوستان‌ها بود.  اینک اما شهرداری‌ها با توجه به شرایط پیش‌آمده و گذر زمان اقداماتی را به عهده دارند که شاید هیچ‌گاه تصور نمی‌شد روزگاری از وظایف یک شهردار هم باشد.  اکنون در قرن بیست‌ویکم کسی فقط نظافت معابر و رسیدگی به بوستان‌ها را از شهرداری نمی‌خواهد؛ بالا بردن فرهنگ شهروندی و خلق موقعیت اجتماعی از اقداماتی است که اصولاً باید سرفصل اقدامات این سازمان خصوصی قرار گیرد. دست‌کم می‌توان گفت این تنها اقدامات معمول و قدیمی نیستند که از شهرداری‌ها انتظار می‌رود.
امروز انتظار شهروندان از شهرداری بسیار بالاست و از جزئی‌ترین موضوعات در شهر تا کلی‌ترین آن‌ها مورد انتظار شهرداری است و البته کار‌شناسان اعتقاد دارند مباحث فنی و فرهنگی باید در یک سطح مورد توجه شهرداری‌ها باشد.

اقدامات فرهنگی در اولویت نیست
یک استاد جامعه‌شناسی دانشگاه چمران اهواز می‌گوید: متأسفانه در اهواز به‌جز مقاطعی کوتاه، اقدامات فرهنگی و اجتماعی هیچ‌گاه در صدر برنامه‌ها و فعالیت‌های شهرداری قرار نگرفته است. شاید به این دلیل که شهرداران معمولاً دوست دارند «اقدامات عمرانی و عملیاتی» انجام دهند تا کارشان حسابی به چشم بیاید.   «احمدرضا جامعی» در گفت‌وگو با خبرنگار همشهری اظهار می‌کند: به طور مثال جمعیت کودک و نوجوان در اهواز بالاست و جای خالی برگزاری جشنواره‌های متعدد و حتی روزانه در جای‌جای شهر خالی است. این رویداد‌ها کمتر محقق می‌شود و اگر هم انجام گیرد، با اطلاع‌رسانی شایسته‌ای همراه نیست، یا برگزارکنندگان از طرف شهرداری حمایت نمی‌شوند.

شهروندان، خود را جزئی از شهر بدانند
این استاد دانشگاه ادامه می‌دهد: اکنون جشنواره‌های خیریه غذا در بوستان‌های خیلی از شهرهای دنیا بر پا می‌شود. آن هم به صورت روزانه و تقریباً همیشه با استقبال فراوان مردم روبه‌رو می‌شود. در اهواز اما این اقدامات بیشتر از سوی سازمان‌های مردم‌نهاد است و شهرداری‌ها معمولاً فقط در بحث تقبل مکان در بوستان‌ها به میدان می‌آیند و گوشه کار را می‌گیرند.  جامعی می‌افزاید: در مجموع الآن شهرداری‌ها در سراسر دنیا به صورت ویژه به مباحث اجتماعی و فرهنگی ورود می‌کنند و سعی دارند شهروندانی پویا و داوطلب در اداره شهر را پرورش دهند. چرا که اعتقاد دارند اگر شهروندان خود را جزئی از شهر بدانند، قطعا در اجرای همه پروژه‌ها حتی پروژه‌های عمرانی پشتیبان خواهند ‌شد و اصل همین نکته است که شهروندان از یک پروژه حمایت کنند.

نیاز به همراهی مردم
جامعی با بیان اینکه پروژه‌ای که با مخالفت شهروندان مواجه شود در واقع پروژه‌ای شکست‌خورده به حساب می‌آید، بیان می‌کند: در یکی از شهرهای کشور شهرداری پلی ساخت که مردم کمترین رغبتی به رد شدن از آن نشان نمی‌دهند. چون برای ساخت این پل ناچار شدند بخشی از یک مجموعه فرهنگی را تخریب و تعداد بسیار زیادی درخت را قطع کنند.  این استاد دانشگاه شهید چمران اهواز تأکید می‌کند: شهرداری اگر مردم را به سوی خود جلب کند که مطمئناً این اقدام با برگزاری متعدد جشنواره‌های فرهنگی، هنری و اجتماعی میسر است، شهروندان را در کنار خود می‌بیند و زمانی که بخواهد پروژه‌ای را کلید بزند، بازخورد مردم را از قبل متوجه می‌شود.

نیاز شهروندان تغییر کرده‌ است
در این میان اما پرسابقه‌ترین شهردار اهواز معتقد است: نگاه به مباحث فنی باید دقیق و مطالعه‌شده و بدون در نظر گرفتن منافع شخصی یا گروهی صورت گیرد.
«عباس هلاکویی» که در دهه ۷۰ برای ۸ سال شهردار اهواز بوده است، به خبرنگار همشهری می‌گوید: شهردار بودن در مجموع کار به شدت سخت و طاقت‌فرسایی است و وقتی قرار باشد در مرکز استان مهمی همچون اهواز شهردار بود، این دشواری وظیفه دوچندان می‌شود.  هلاکویی توضیح می‌دهد: وقتی قرار است سنگی خریده شود، باید توجه کرد آن سنگ از مرغوب‌ترین‌ها باشد و با کمترین قیمت هم خریده شود. چرا که اگر کاری سطحی صورت گیرد مدت زمان زیادی دوام نخواهد آورد. شهروندان هم از آن استقبال نمی‌کنند.

توجه به درخواست‌های مردم
شهردار دهه ۷۰ اهواز ادامه می‌دهد: پرداختن به موضوعات مورد درخواست مردم، یکی از اقداماتی است که به صورت روزانه باید بررسی شود.
هلاکویی می‌گوید: در بسیاری از شهرهای دنیا تلفن‌های شهرداری ۲۴ ساعته است و اصولاً اکیپ‌هایی در شهر فقط به این منظور مستقر هستند که نیازهای شهروندان را در صورت لزوم در‌‌ همان لحظه رفع کنند.  وی با اشاره به لزوم توجه شهرداری به موضوعات فرهنگی و اجتماعی اظهار می‌کند: در زمان گذشته یا دست‌کم در سال‌هایی که بنده مسئولیت شهرداری را به عهده داشتم، این مباحث چندان جایگاهی نداشت؛ ولی اکنون تصور می‌کنم اگر شهرداران در بطن موضوعات و مباحث اجتماعی و فرهنگی قرار نگیرند، اصلاً نمی‌توانند قدمی از قدم بردارند.

باید سخنان مردم را شنید
سال گذشته بعد از اینکه خبرنگار همشهری ۴ یادداشت در ضرورت سهیم دانستن مشارکت مردم و نظرخواهی از شهروندان در اداره شهر نوشت و یک طرح کامل را شخصاً به دست شهردار داد، یک جشنواره با عنوان «اگر شما شهردار اهواز بودید چه می‌کردید؟» برگزار شد که با میزان مشارکت باورنکردنی ازسوی مردم روبه‌رو شد. طبق نظرخواهی در این جشنواره، بزرگ‌ترین درخواست‌ مردم «بها دادن به فضای سبز و زیباسازی شهر» بود.
قدر مسلم شهرداری‌ها اگر بخواهند و البته بودجه آن را نیز داشته باشند، می‌توانند اقداماتی انجام دهند که شهروندان هم ‌‌نهایت رضایتمندی را داشته باشند و هم از زندگی کردن در شهر محل سکونت خود لذت ببرند و به شهر خود افتخار کنند.
کار‌شناسان اعتقاد دارند کار برای انجام دادن به خصوص در شهرهای بزرگ زیاد است. فقط باید سخنان مردم را شنید و بر اساس خواسته‌ها و نیازهای آن‌ها برنامه‌ریزی و حرکت کرد. به نظر می‌رسد شهروندان در اهواز می‌خواهند شهری زیبا داشته باشند که از در و دیوارش هنر ببارد و در جای‌جای آن برای تمام طبقات اجتماعی و سنی برنامه‌های ویژه در نظر گرفته شود. اقدامی که اصلاً نمی‌تواند سخت باشد و از پس شهرداری هم برمی‌آید.

محمد گلچین‌زاده**